මෑතකදී ඔබ දන්න හැමෝටම වගේ වංචා කතාවක් තියෙනවා කියලා දැනෙනවා නම්, නිල සංඛ්යා ඒක තහවුරු කරනවා. මෙන්න පහුගිය අවුරුදු දෙක ඇතුළත ශ්රී ලංකාවේම බලධාරීන් වාර්තා කරපු දේ — ඔබටම කියවලා බලන්න පුළුවන් වෙන්න මුල් වාර්තාවලට links එක්කම.
ප්රශ්නයේ විශාලත්වය
ජාතික සයිබර් ආරක්ෂණ ආයතනය වන Sri Lanka CERT වෙත 2025 දී සයිබර් ආරක්ෂණ සිදුවීම් සහ සමාජ මාධ්ය අවභාවිතය ගැන පැමිණිලි 12,650කට වඩා ලැබුණා — එහි ප්රධාන තොරතුරු ආරක්ෂණ ඉංජිනේරුවරයාට අනුව, කලින් අවුරුදුවලට සාපේක්ෂව තියුණු ඉහළ යාමක්. මේ සංඛ්යාව The Island සහ Newswire ඇතුළුව පුළුල්ව වාර්තා වුණා. ප්රධානම කාණ්ඩ: ව්යාජ සහ hack කරපු accounts, සමාජ මාධ්ය හරහා කරන මූල්ය වංචා, සහ අසත්ය තොරතුරු.
ප්රවණතාවය කලිනුත් තියුණුයි. CID එකේ පරිගණක අපරාධ විමර්ශන කොට්ඨාසය 2023 මුළු අවුරුද්දේම පැමිණිලි 5,243ක් සටහන් කළා — ඊට පස්සේ 2024 පළමු කාර්තුවේ විතරක් පැමිණිලි 1,500කට වඩා. ඒ CID briefing එකේම ටිකක් නැවතිලා හිතන්න වටින විස්තර දෙකක් තිබුණා: සයිබර් අපරාධ වින්දිතයන්ගෙන් 63%ක් කාන්තාවන්, ඒ වගේම දවසකට ව්යාජ Facebook accounts 200ක් විතර deactivate කරන්න report වෙනවා.
පොලිසිය කියන විදිහට වංචා පේන්නේ කොහොමද
2026 ජනවාරියේ ශ්රී ලංකා පොලිසිය සුලභ ඔන්ලයින් වංචා නවයක ලැයිස්තුවක් ප්රකාශයට පත් කළා — ඔන්ලයින් ෂොපිං වංචාව ඒකේ වෙනමම නම් කරපු කාණ්ඩයක්: "ගෙවීමෙන් පස්සේ භාණ්ඩ කවදාවත් භාර නොදෙන, විකිණීමට භාණ්ඩ දැන්වීම් කරන ව්යාජ Facebook පේජ් හෝ ග්රූප්. මුදලින් විතරක් හෝ සෘජු බැංකු මාරුවලින් ගෙවන්න කියලා බල කරන විකුණුම්කරුවන්."
ඊට සති කිහිපයකට කලින් පොලිසිය සැබෑ වෙන්න බැරි තරම් අඩු මිල තියෙන ව්යාජ භාණ්ඩ දැන්වීම් ගැන ඊටත් වඩා සරල අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් කරලා තිබුණා — සාමාන්යයෙන් Rs. 5,000, Rs. 10,000 සහ Rs. 20,000 වගේ අත්තිකාරම් ගෙවීම් උදාහරණ විදිහට දක්වමින් — මීට වඩා පැහැදිලි වෙන්න බැරි උපදෙසකුත් එක්ක: "භාණ්ඩය අතට ලැබෙන්න කලින් කවදාවත් මුදල් ගෙවන්න එපා."
CID එක 2025 මැද ඒ දේම කියලා තිබුණා — සමාජ මාධ්ය වංචාවල ඉහළ යාමක් ගැන අනතුරු අඟවමින්: ඒවා පොඩියට පටන් ගන්නවා — ව්යාජ ලාභයක් පෙන්නන පුංචි තැන්පතුවක් — වින්දිතයන් සැලකිය යුතු මුදලක් මාරු කරනකම් වැඩි වෙලා, ඒ වෙලාවට වංචාකරුවෝ "රේගු ගාස්තු" හදාගෙන අතුරුදන් වෙනවා.
කාර්යබහුල සීසන්වලටත් වෙනම අනතුරු ඇඟවීම්
2025 දෙසැම්බරයේ CERT උත්සව සමයේ වංචාවල තියුණු ඉහළ යාමක් ගැන alert එකක් නිකුත් කළා — ව්යාජ සුපර්මාර්කට් පේජ්, ව්යාජ promotions සහ ත්යාග දිනුම් ඇදීම්, ව්යාජ ආපදා සහන ඉල්ලීම් පවා. ඒකේ එක-පේළියේ නීතිය අවුරුද්ද පුරාම වලංගුයි: නීත්යානුකූල ආයතන ඉල්ලීමකින් තොරව එන messages, සමාජ මාධ්ය පෝස්ට් හෝ ඔන්ලයින් links හරහා සංවේදී තොරතුරු ඉල්ලන්නේ නැහැ.
ඔබේ ඊළඟ මිලදී ගැනීමට මේකෙන් කියැවෙන දේ
අනතුරු ඇඟවීම් එකින් එක ළඟ තියලා කියවලා බැලුවාම රටාවක් මතු වෙනවා. ඒවායේ තියෙන ෂොපිං වංචා ඔක්කොම වගේ රඳා පවතින්නේ එකම මොහොතක් මත: ඔබට තහවුරු කරගන්න බැරි කෙනෙකුට ආපසු හරවන්න බැරි ගෙවීමක් යැවීම. ව්යාජ පේජ් එක, හොඳ වැඩියි කියලා හිතෙන මිල, හදිස්සිය — ඒ ඔක්කොම තියෙන්නේ හිතන්නේ නැතුව ඔබව ඒ මොහොත පහු කරවන්නයි.
ඉතින් නිලධාරීන්ගේ උපදෙස් වචනයටම පිළිපදින්න. නාඳුනන අයට බැංකු මාරුවලින් කලින් ගෙවන්න එපා. අත්තිකාරම් ගෙවීමක් මගහරින්න බැරිම වෙලාවට — custom ඇණවුමක්, වෙන නගරයකින් එන delivery එකක් — ඒක විකුණුම්කරුට කොහොමවත් යවන්න එපා. TrustPay එක්ක මුදල මැද ආරක්ෂිතව තියෙනවා: ඒක සැබෑ බව දැනගෙන විකුණුම්කරු භාණ්ඩය එවනවා, ඇණවුම කී විදිහටම ලැබුණා කියලා ඔබ තහවුරු කළාට පස්සේ විතරයි ඒක නිදහස් වෙන්නේ. කවදාවත් නොලැබුණොත්, සෑම රුපියලක්ම ආපසු එනවා. ක්රියා කරන හැටි බලන්න.